10 เทรนด์ธุรกิจสีเขียว ปี 2016

10 เทรนด์ธุรกิจสีเขียว ปี 2016 คุณคมศักดิ์ สว่างไสว   สำหรับธุรกิจแล้ว การติดตามแนวโน้มต่างๆ ทางธุรกิจ ถือว่าเป็นปัจจัยหลักในการกำหนดเป้าหมาย การดำเนินงาน และกลยุทธ์ในการทำธุรกิจ เพราะถ้าบริษัทไม่ได้ติดตามเรื่องนี้อย่างจริงจัง นอกจากบริษัทอาจจะตกยุคตกสมัยแล้ว ยังอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของบริษัทตนเองอีกด้วย เฉกเช่นเดียวกับการดำเนินงานธุรกิจสีเขียวที่มีแนวโน้มในแต่ละปีที่แตกต่างจากปีที่ผ่านๆ มา ดังนั้น ในฉบับนี้ ผมจึงขอนำเสนอ 10 แนวโน้มธุรกิจสีเขียวในปี 2016 ซึ่งเนื้อหาของบทความนี้ได้สรุปมาจากรายงาน State of Green Business 2016 โดย Joel Makower ประธานและบรรณาธิการบริหารของ GreenBiz.com   1.การเพิ่มความเร็วของ Circular Economy ความคิดที่จะสร้างโลกแบบวนกลับ (Closed-loop World) ที่ซึ่งวัสดุและทรัพยากรจะถูกนำมารีไซเคิลตลอดเวลา และไม่มีการปล่อยของเสียและมลพิษอีกเลย เป็นความคิดที่เริ่มมาตั้งแต่ยุคแรกๆ ของการเคลื่อนไหวทางสิ่งแวดล้อมสมัยใหม่ ซึ่งในปัจจุบันได้มีแนวคิดที่ใกล้เคียงมากที่สุด คือ เศรษฐกิจวงรอบ (Circular Economy) เศรษฐกิจวงรอบยังไม่มีนิยามที่ตายตัวในปัจจุบัน แต่โดยรวมจะหมายถึง เศรษฐกิจที่ถูกบูรณะและฟื้นฟูด้วยการออกแบบ ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อที่จะใช้ผลิตภัณฑ์ […]

เจจู: เกาะฟ้าใสไร้คาร์บอน

เจจู: เกาะฟ้าใสไร้คาร์บอน คุณฐิติภัทร ดอกไม้เทศ ผู้ชำนาญการ วิจัยอุตสาหกรรม สถาบันยานยนต์ 1. บทนำ ปัจจุบันในประเทศไทย มีการพูดถึงการใช้งานยานยนต์ไฟฟ้าในวงกว้าง แต่อย่างไรก็ตาม ยานยนต์ไฟฟ้าเป็นสิ่งใหม่ ทั้งในด้านการใช้งานและการผลิต แม้กระทั่งการนิยามยานยนต์ไฟฟ้า ที่ยังเป็นที่เข้าใจไม่ตรงกัน ในทางทฤษฎี “ยานยนต์ไฟฟ้า” เป็นคำพูดโดยรวมของยานยนต์ที่ใช้พลังงานจากไฟฟ้าเพื่อทำให้มอเตอร์ขับเคลื่อน (Motor driven) ตัวรถ ซึ่งแบ่งเป็นประเภทย่อยได้อีก 4 ประเภท ได้แก่ รถพลังงานผสม (Hybrid Electric Vehicle: HEV) รถพลังงานผสมแบบเสียบปลั๊ก (Plug-in Hybrid Electric Vehicle: PHEV) รถพลังงานแบตเตอรี่ (Battery Electric Vehicle: BEV) และรถเซลล์เชื้อเพลิง (Fuel Cell Electric Vehicle) แต่อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไป การกล่าวถึงยานยนต์ไฟฟ้ามักจะหมายถึง รถพลังงานแบตเตอรี่ (BEV) มากกว่ารถประเภทอื่น ๆ ดังนั้นเพื่อไม่ให้เกิดความสับสน […]

การประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ตอนที่ 1

การประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ตอนที่ 1   อ.ดร.มณเฑียร สติมานนท์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์   การประเมินวัฏจักรชีวิต คือ กระบวนการวิเคราะห์และประเมินค่าผลกระทบของผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีต่อสิ่งแวดล้อมตลอดช่วงชีวิตของผลิตภัณฑ์ โดยกระบวนการดังกล่าวสามารถคำนวณผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมออกมาได้ในเชิงปริมาณ (Quantitative Assessment)  โดยกระบวนการดังกล่าวคำนึงถึงกระบวนการผลิตตั้งแต่การสกัด จัดหา รวมทั้งการได้มาของวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การกระจายสินค้าทั้งในระดับค้าปลีกและค้าส่ง การใช้งานผลิตภัณฑ์ของผู้บริโภค การนำกลับมาใช้ใหม่ การรีไซเคิลการซ่อมบำรุง การลดส่วนสูญเสีย และการจัดการเศษซากของผลิตภัณฑ์ อาจกล่าวได้ว่ากระประเมินดังกล่าวคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์ตั้งแต่เกิดจนตาย (Cradle to Grave) ซึ่งถ้าเปรียบกับชีวิตของคนนั่นคือจากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอนนั่นเอง โดยกระบวนการในการประเมินวัฏจักรชีวิตเริ่มจากการตั้งเป้าประสงค์ของการประเมินรวมทั้งขอบเขตของการประเมิน โดยส่วนใหญ่เป้าประสงค์หลักของการประเมินคือ การพยายามลดผลกระทบทางลบของผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่แล้วผ่านนโยบายของรัฐหรือการตระหนักรู้ของผู้บริโภค การปรับปรุงผลิตภัณฑ์เดิมให้ดีขึ้นโดยให้มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมลดลงมากที่สุด การออกแบบผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่เพื่อทดแทนผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง ในส่วนขอบเขตของการประเมินโดยส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับว่าผู้ประเมินสินค้าหรือบริการอยู่ในภาคส่วนใด อาทิ ภาคเอกชนจะดำเนินการประเมินผลิตภัณฑ์หรือบริการเฉพาะในส่วนของภาคเอกชนเท่านั้น และที่สำคัญการประเมินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการที่เอกชนจะได้รับมาตราฐานอุตสาหกรรมในหมวด 14000 ในขณะที่ภาครัฐอาจจะคำนึงศักยภาพในการแข่งขันของภาคบริการและอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในด้าน Green productivity จึงมีการจัดทำการประเมินสินค้าอุตสาหกรรมในบางหมวดที่สำคัญขึ้น กระบวนการต่อมาหลังจากการกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายคือการจัดทำข้อมูลฐานเฉพาะของแต่ละผลิตภัณฑ์ ซึ่งนับเป็นจุดที่สำคัญที่สุดในการวิเคราะห์ ฐานข้อมูลดังกล่าวระบุหรือประมาณการณ์ถึงปริมาณพลังงานและวัตถุดิบที่ใช้ (Energy and […]

ฉลากเขียว คืออะไร

ฉลากเขียว คืออะไร   รศ.ดร.นิรมล สุธรรมกิจ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาครัฐส่งเสริมระบบการติดฉลากสิ่งแวดล้อม หรือ Environment Label บางกรณีเรียกสั้นๆว่า Eco-Label เช่น ฉลากเขียว ฉลากคาร์บอน ฉลากประหยัดพลังงาน ฉลากรับรองไม่ทำลายป่าไม้ ฉลากลดการใช้น้ำ และ เกียรติบัตรใบไม้สีเขียวสำหรับธุรกิจโรงแรม เป็นต้น เพื่อให้สะท้อนว่าสินค้านั้นมีคุณประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่า (สินค้าและบริการประเภทเดียวกันแต่ไม่มีฉลากรับรอง) มาตรฐานฉลากเขียว (Green Label) สำหรับวัสดุที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม หรือ Eco-Material หมายถึง วัสดุที่นำมาผลิตเป็นส่วนประกอบต่าง ๆ โดยมุ่งเน้นที่การป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งวัสดุเหล่านี้สามารภนำกลับมาใช้ใหม่ได้ หรือ มีการย่อยสลายง่าย ซึ่งมีส่วนช่วยลดการใช้พลังงานในการกำจัดหลังการใช้งานแล้ว มาตรฐานฉลากเขียว (Green Label) สำหรับสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Eco Product) หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่มุ่งเน้นการประหยัดพลังงาน และรักษาสิ่งแวดล้อม โดยในระหว่างการผลิตจะมีการใช้พลังงานและน้ำอย่างประหยัด รวมถึงลดของเสียและมลพิษในช่วงระหว่างการใช้งาน นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยังถูกออกแบบมาเพื่อให้สามารถนำวัตถุดิบและส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นำกลับมาใช้ใหม่ (recycle) หรือคืนสภาพได้ (recovery) อีกด้วย […]

แบบจำลองกับการบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ตอนที่ 2)

แบบจำลองกับการบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ตอนที่ 2)   ดร.ณัฐพงษ์ พัฒนพงษ์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จากบทความเดิมที่ได้แนะนำถึงที่มาของการพัฒนาแบบจำลองซึ่งใช้ในการวิเคราะห์ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในบทความนี้จะนำเสนอประเด็นที่ต่อเนื่อง โดยลำดับตามทิศทางการพัฒนาแบบจำลองในช่วงระยะเวลาประมาณ 25 ปีที่ผ่านมา การพัฒนาแบบจำลองในระยะแรกเน้นที่การเชื่อมต่อระหว่างผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงการปล่อยก๊าซเรือนกระจกกับภาคส่วนต่าง ๆ ในระบบเศรษฐกิจ  ซึ่งนอกจากการแสดงถึงรายละเอียดของปริมาณการปล่อยก๊าซฯ กับกิจกรรมทางเศรษฐกิจแล้ว แบบจำลองในระยะต่อมาได้เน้นไปที่การพัฒนาคุณสมบัติเชิงพลวัต(dynamic) ของระบบเศรษฐกิจ ซึ่งแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจข้ามช่วงระยะเวลาที่มากกว่า 1 ปี  โดยเหตุผลสำคัญในการพัฒนาให้แบบจำลองมีลักษณะเชิงพลวัตเนื่องจากก๊าซเรือนกระจก ที่ปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศนั้นใช้เวลายาวนานในการสลายตัว และส่งผลทำให้ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับภูมิอากาศของโลกมีช่วงเวลานาน   ซึ่งการพัฒนาแบบจำลองให้รวมคุณลักษณะดังกล่าวจะช่วยให้สามารถศึกษาถึงผลบวกและผลลบที่เกิดขึ้นข้ามช่วงเวลาจากเลือกที่จะเพิ่มหรือลดการปล่อยก๊าซ ณ ช่วงเวลาต่างกัน(inter-temporal decision)   โดยจากลักษณะของคุณสมบัติดังกล่าว ทำให้เกิดประเด็นสำคัญของค่าสัมประสิทธิ์หลักที่ใช้ในแบบจำลอง นั่นคือ อัตราของมูลค่าที่ลดลงในอนาคต (หรือ discount rate) ซึ่งแสดงถึงการเปรียบเทียบมูลค่า ณ ปัจจุบันกับอนาคตข้างหน้า (ในการวิเคราะห์ทางการเงินจะใช้ค่าดังกล่าวเป็นหลักสำคัญในการพิจารณาความคุ้มค่า โดยมูลค่าในอนาคตจะต้องปรับให้อยู่ในรูปของมูลค่าปัจจุบันโดยใช้ discount  rate)  โดยการเลือกใช้อัตราของมูลค่าที่ลดลงในอนาคต (discount rate) ที่แตกต่างกันก็จะส่งผลต่อข้อสรุปของการวิเคราะห์ที่ต่างกัน  โดยแบบจำลอง DICE  ที่พัฒนาโดยศาสตราจารย์ William Nordhaus เป็นตัวอย่างของการพัฒนาช่วงแรกของแบบจำลองเชิงพลวัตสำหรับการวิเคราะห์ผลกระทบของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และได้กำหนดให้อัตราของมูลค่าที่ลดลงในอนาคต(discount […]

ถอดความหมาย “ความตกลงปารีส (Paris Agreement)”

ถอดความหมาย “ความตกลงปารีส (Paris Agreement)”   ผศ.ดร.ชโลทร แก่นสันติสุขมงคล คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์   สำหรับผู้ที่ไม่ได้ติดตามประเด็นด้านเศรษฐกิจสีเขียว สิ่งแวดล้อม หรือ ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างใกล้ชิด คำว่า “ความตกลงปารีส” หรือ “Paris Agreement” อาจเป็นคำที่ไม่มีความหมายใดๆ โดยบางคนอาจคาดเดาได้ว่ามันน่าจะเป็นข้อตกลงนานาชาติอะไรสักอย่าง ในประเด็นอะไรบางอย่างที่ก็เดาไม่ถูก แต่ก็คงจะเป็นอะไรที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของเรามากนัก จึงแทบไม่เคยได้ยินใครพูดถึงกัน ซึ่งความคิดเห็นดังกล่าวในแง่หนึ่งก็มีส่วนที่เป็นความจริง แต่ก็เป็นความจริงเพียงแค่เฉพาะในช่วงเวลาอันสั้นเท่านั้น เนื่องด้วยในอนาคตอันไม่ไกลนักจากปัจจุบัน (ราวประมาณ 5-15 ปี จากวันนี้) “ความตกลงปารีส” จะค่อยๆ กลายสภาพมาเป็นข้อตกลงนานาชาติสำคัญ ที่จะเป็นกุญแจผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงซึ่งจะก่อให้เกิดผลกระทบอย่างมหาศาลต่อโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจของโลก (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนของภาคการผลิตและการใช้พลังงาน) วิถีการใช้ชีวิตของประชากรโลก และรวมไปถึง ผลกระทบต่อระบบนิเวศต่าง ๆ ของโลก   ที่มา: http://namanews.org/   ความตกลงปารีสคืออะไร? ความตกลงปารีส คือ ข้อตกลงนานาชาติด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศฉบับใหม่ ซึ่งเป็นผลมาจากการประชุมสมัชชาภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on […]

จุลสารจับกระแสเศรษฐกิจสีเขียว ฉบับที่ 3 | ปีที่ 1 | กรกฎาคม พ.ศ. 2559

จุลสารจับกระแสเศรษฐกิจสีเขียว ฉบับที่ 3 | ปีที่ 1 | กรกฎาคม พ.ศ. 2559 เรื่องน่าสนใจในฉบับที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างเศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาที่ยั่งยืน โดย อ. ชล บุนนาคถอดความหมาย “ความตกลงปารีส (Paris Agreement)” โดย ผศ.ดร. ชโลทร แก่นสันติสุขมงคลแบบจำลองกับการบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ตอนที่ 2) โดย อ.ดร.ณัฐพงษ์ พัฒนพงษ์ฉลากเขียวคืออะไร โดย รศ.ดร.นิรมล สุธรรมกิจการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ตอนที่ 1 โดย อ.ดร. มณเฑียร สติมานนท์เจจู: เกาะฟ้าใสไร้คาร์บอน โดย คุณฐิติภัทร ดอกไม้เทศ10 เทรนด์ธุรกิจสีเขียว ปี 2016 โดย คุณคมศักดิ์ สว่างไสว   บทบรรณาธิการ สวัสดีท่านผู้อ่านทุกท่าน […]

ความสัมพันธ์ระหว่างเศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาที่ยั่งยืน

ความสัมพันธ์ระหว่างเศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาที่ยั่งยืน           อ.ชล บุนนาค คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์   ความสับสนระหว่าง เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) กับการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) เริ่มขึ้นเมื่อคำว่า เศรษฐกิจสีเขียว ได้ถูกประดิษฐ์ขึ้นในหนังสือชื่อ “Blueprint for a Green Economy” (Pearce และคณะ 1989) เพราะในบริบทนั้น เศรษฐกิจสีเขียวคือสิ่งเดียวกันกับการพัฒนาที่ยั่งยืน อย่างไรก็ดี ในช่วงเกือบ 30 ปีที่ผ่านมาการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของทั้งสองแนวคิดทำให้ความแตกต่างระหว่างสองแนวคิดนี้เริ่มปรากฏชัดเจนขึ้น การทำความเข้าใจความแตกต่างและความสัมพันธ์ของ 2 แนวคิดนี้จึงมีความสำคัญมากยิ่งขึ้น ทั้งในแง่ของการวิจัยและการกำหนดนโยบาย การพัฒนาที่ยั่งยืนและเศรษฐกิจสีเขียว คือสิ่งเดียวกันหรือไม่? Newton และ Cantarello (2014) เสนอว่า การพัฒนาที่ยั่งยืนและเศรษฐกิจสีเขียวไม่ใช่สิ่งเดียวกัน แต่มีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด โดยการพัฒนาที่ยั่งยืนเป็น “เป้าหมาย” (Goal) ส่วนเศรษฐกิจสีเขียวเป็นองค์ประกอบหนึ่งของ “หนทาง” (Means) ในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน […]