อ.ดร.ณัฐพงษ์ พัฒนพงษ์
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
นับตั้งแต่ผลการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ได้ชี้ให้เห็นถึงผลกระทบจากการใช้เชื้อเพลิงประเภทฟอสซิลซึ่งการเผาไหม้เชื้อเพลิงประเภทดังกล่าว ส่งผลกระทบต่อชั้นบรรยากาศของโลกและทำให้เกิดสภาวะเรือนกระจก ความพยายามในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้กลายเป็นประเด็นสำคัญในระดับนานาชาติในช่วงเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมา
แต่อย่างไรก็ดี การลดการปล่อยก๊าซฯ มีประเด็นให้พิจารณาในหลายด้าน ทั้งด้านข้อจำกัดของเทคโนโลยี และด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ การค้าระหว่างประเทศ รวมถึงผลกระทบด้านการกระจายรายได้ ดังนั้นจึงผลกระทบในหลายมิติ การใช้เพียงเครื่องมือที่เป็นแบบจำลองด้านวิทยาศาสตร์จึงไม่เพียงพอในการวิเคราะห์ถึงการใช้นโยบายที่เหมาะสมในการลดการปล่อยก๊าซฯ และมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องนำแบบจำลองเศรษฐศาสตร์มาประยุกต์ใช้ร่วมกับแบบจำลองวิทยาศาสตร์เพื่อให้การวิเคราะห์มีความครบถ้วน
ศาสตราจารย์ William D. Nordhaus ซึ่งเป็นนักเศรษฐศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเยล เป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการพัฒนาความรู้ในด้านดังกล่าว โดยเป็นผู้วางรากฐานของแนวคิดรวมถึงการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ซึ่งนำแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์มาร่วมกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเน้นให้เห็นถึงการเชื่อมโยงของการขยายตัวทางเศรษฐกิจกับการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลซึ่งนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงระดับของความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศ และระดับความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จะส่งผลกระทบต่อระดับของอุณหภูมิเฉลี่ยของโลก ซึ่งในท้ายที่สุดการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศนี้ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในเวลาต่อมา ดังนั้นแบบจำลองที่ศาสตราจารย์ William D. Nordhaus ได้ริเริ่มบุกเบิกนั้นได้แสดงให้เห็นแนวทางการเชื่อมต่อความรู้ทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์และเศรษฐศาสตร์เข้าด้วยกัน และแสดงการส่งผลกระทบซึ่งกันและกันระหว่างการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสภาพเศรษฐกิจ (หรือต่อมาเรียกแบบจำลองในลักษณะนี้ว่า Integrated Assessment Model)
ข้อมูลสำคัญที่แบบจำลองซึ่งศาสตราจารย์ William D. Nordhaus สร้างขึ้นได้นำเสนอให้เห็นถึงมูลค่าทางเศรษฐกิจของก๊าซเรือนกระจก โดยการประมาณค่าผลกระทบทางเศรษฐกิจหากจะต้องลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 1 ตัน (โดยส่วนใหญ่นิยมกำหนดให้เป็นหน่วยของก๊าซเรือนกระจกที่เทียบเท่า 1 ตันของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์) ซึ่งในทางเศรษฐศาสตร์มูลค่าดังกล่าวเปรียบเสมือนราคาเงาหรือ shadow price ของก๊าซเรือนกระจก 1 ตัน หรือในอีกมุมมองหนึ่ง มูลค่าดังกล่าวแสดงถึงค่าเสียโอกาสทางเศรษฐกิจจากการลดการปล่อยก๊าซฯ ลง 1 ตัน (แบบจำลองเหล่านี้ ที่ศาสตราจารย์ William D. Nordhaus พัฒนามีชื่อว่า DICE และ RICE models)
ทั้งนี้นอกจากการแสดงมูลค่าดังกล่าวแล้ว แบบจำลองที่มีโครงสร้างในลักษณะนี้ยังเป็นรากฐานสำคัญในการศึกษาการใช้กลไกทางนโยบายที่เหมาะสม (เช่น การใช้นโยบายภาษี หรือการใช้กลไกตลาดซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซฯ) รวมถึงการประมาณมูลค่าของผลกระทบทั้งในเชิงบวกและเชิงลบของนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในเวลาต่อมา
จากการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของแบบจำลอง จะเห็นว่าการบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นประเด็นที่ประกอบด้วยองค์ประกอบหลายด้าน และการนำความรู้ทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์และเศรษฐศาสตร์มาบูรณาการร่วมกันถือเป็นความก้าวหน้าที่สำคัญที่ช่วยทำให้การวิเคราะห์ปัญหาดังกล่าวครอบคลุมในหลายประเด็น โดยแบบจำลองมีศักยภาพในการแสดงความสัมพันธ์ของมูลค่าทางเศรษฐกิจกับระดับของอุณหภูมิเฉลี่ยของโลก และยังแสดงให้เห็นว่าความรู้ทางเศรษฐศาสตร์สามารถบูรณาการกับความรู้ในสาขาอื่นๆ และนำไปสู่ข้อเสนอแนะทางนโยบายที่มีประสิทธิผลต่อไป
